Khi công nghệ trở thành một phần tất yếu của đời sống và chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, câu hỏi lớn đặt ra cho các nhà trường là: Ứng dụng công nghệ thế nào để thật sự mang lại hiệu quả, để công nghệ trở thành động lực nâng cao chất lượng dạy và học?
Tại Trí Đức, câu trả lời được hiện thực hóa rõ nét trong mô hình Lớp học Thảo luận (LHTL) – nơi học sinh chủ động vận dụng công nghệ như một “trợ lý đắc lực”, hỗ trợ quá trình tự kiến tạo kiến thức, phát triển năng lực và hình thành tác phong học tập của thế hệ học sinh trong kỉ nguyên 4.0.
1. Công nghệ – phương tiện hỗ trợ học sinh tự chủ kiến tạo kiến thức
Trong LHTL, học sinh không tiếp nhận tri thức một chiều mà tự đọc/quan sát – tiếp cận, phát hiện vấn đề – tự đặt câu hỏi/tự trình bày/ phản biện – tự khám phá để hiểu vấn đề. Công nghệ xuất hiện đúng vai trò của nó: một phương tiện, một trợ lý giúp học sinh chủ động hơn trong quá trình tự học.
Công cụ tìm kiếm và học liệu số giúp học sinh tiếp cận thông tin nhanh, rộng, kịp thời.
Bản đồ tư duy, AI gợi ý ý tưởng, nền tảng đọc – phân tích tài liệu hỗ trợ học sinh hệ thống hóa tri thức theo cách của riêng mình.
Các ứng dụng trình bày – ghi chú – lưu trữ giúp học sinh tự xây dựng kho kiến thức cá nhân, theo dõi sự tiến bộ của chính mình.
Công nghệ đa phương tiện (hình ảnh – video – infographic) hỗ trợ học sinh trực quan hóa vấn đề, từ đó nhận diện bản chất kiến thức nhanh và sâu hơn.
Công nghệ không thay thế tư duy. Ngược lại, nó khuếch đại tư duy, để mỗi học sinh trở thành chủ thể kiến tạo, không bị giới hạn bởi không gian lớp học hay phạm vi SGK.
2. Lợi ích đa chiều khi học sinh ứng dụng công nghệ trong LHTL
Việc ứng dụng công nghệ trong mô hình LHTL mang lại nhiều giá trị trước mắt và lâu dài cho học sinh:
Tăng cường tính tự chủ và kĩ năng học tập suốt đời. Công nghệ khuyến khích học sinh tự khám phá, tự định hướng, tự kiểm soát chất lượng học tập. Đây là một năng lực của công dân thời đại số.
Làm sâu kiến thức và phát triển tư duy đa chiều. Khi học sinh chủ động tiếp cận kiến thức từ nhiều nguồn, đối chiếu nhiều góc nhìn, khả năng tư duy phản biện và tư duy hệ thống được hình thành một cách tự nhiên.
Tăng chất lượng thảo luận – trao đổi học thuật. Nhờ ghi chú nhanh, phân tích dữ liệu, tạo biểu đồ, mô phỏng… khi thảo luận, học sinh có thể đưa ra luận điểm rõ ràng – gọn – chính xác – thuyết phục hơn.
Rèn luyện tác phong khoa học và kỹ năng số. Kỹ năng tìm kiếm, phân tích tài liệu, số hóa ghi chú, trình bày dữ liệu… là hành trang cần thiết cho mọi lĩnh vực trong tương lai.
Tăng hứng thú học tập, giảm áp lực. Công nghệ làm cho tiến trình học trở nên mềm mại, trực quan, cá nhân hóa hơn. Học sinh cảm thấy mình có thể làm chủ tri thức mà không bị áp lực đè nặng.
3. Giáo viên làm chủ công nghệ để dẫn dắt học sinh ứng dụng công nghệ đúng hướng
Trong LHTL Trí Đức 4.0, học sinh là trung tâm của quá trình tự kiến tạo tri thức. Tuy nhiên, để công nghệ thực sự trở thành “trợ lý học tập”, giáo viên tất yếu là người làm chủ công nghệ trước tiên. Thầy Cô Trí Đức không chỉ đồng hành về học thuật, mà còn là người “định chuẩn” văn hóa sử dụng công nghệ trong lớp học.
Giáo viên LHTL Trí Đức không ngừng trau dồi để nắm bắt, hiểu rõ các công cụ, phương tiện công nghệ, từ đó lựa chọn đúng phương tiện cho từng mục tiêu học tập. Thầy cô thiết kế lộ trình, định hướng học sinh vận dụng công nghệ để khám phá, phân tích dữ liệu. Đồng thời, giáo viên giúp học sinh nhận ra ranh giới giữa khai thác và lệ thuộc, giữa tư duy độc lập và sao chép máy móc.
Ở LHTL, công nghệ không thay thế vai trò sư phạm. Trái lại, nó đặt ra yêu cầu cao hơn: giáo viên tổ chức hoạt động nhóm/cá nhân, giám sát quá trình sử dụng công nghệ và kịp thời gợi mở, phản hồi để điều chỉnh hướng tự học. Thầy cô cũng là người biết khi nào cần dẫn dắt, và khi nào nên lùi lại để học sinh tự tin thể hiện, phát huy sở trường của mình.
Khi giáo viên làm chủ công nghệ với tinh thần khoa học, cẩn trọng và nhân văn, học sinh sẽ học được cách sử dụng công nghệ như một phương tiện mở rộng tư duy. Từ đó, các em hình thành tác phong học thuật nghiêm túc: tự tìm tòi, tự phân tích, tự phản biện và tự chịu trách nhiệm với tri thức của chính mình.
Kết luận: Công nghệ hỗ trợ – Con người quyết định
LHTL Trí Đức 4.0 cho thấy: khi học sinh được trang bị phương pháp đúng, công nghệ sẽ trở thành trợ lý học tập thông minh, giúp các em tự do khám phá thế giới tri thức theo con đường của riêng mình.
Nhưng giá trị cốt lõi vẫn luôn là: Tư duy của học sinh – Sự dẫn dắt của giáo viên – Công nghệ hỗ trợ quá trình tự kiến tạo tri thức của học sinh. Đây chính là tinh thần của một nền giáo dục hiện đại: Lấy học sinh làm trung tâm – Lấy công nghệ làm động lực phát triển – Lấy tự học làm cốt lõi.
